Nitelikli dolandırıcılığın cezası 3–10 yıl hapis ve adli para cezasıdır. Yalnızca banka hesabını kullandıranlar için ceza yarı oranında indirilir; zararın giderilmesi ek indirim sağlar.
İnternet, telefon, sosyal medya ve bankacılık kanallarıyla işlenen dolandırıcılık eylemleri çoğu zaman TCK 158’deki nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. Bu yazıda basit yalan ile suç arasındaki sınırı, cezaları ve son düzenlemelerle getirilen indirimleri özetliyoruz.
Her yalan dolandırıcılık mıdır?
Hayır. Yargıtay’a göre suçun oluşması için fiilin hileli davranışlarla işlenmesi gerekir. Hile; mağduru aldatacak, onun durumu denetleme imkânını ortadan kaldıracak ölçüde ustaca ve organize olmalıdır.
Yargıtay kriteri: Mağdur küçük bir dikkatle ya da basit bir sorgulamayla gerçeği öğrenebilecekken aldanmışsa, her olayda dolandırıcılık suçundan söz edilemeyebilir.
Hangi eylemler nitelikli sayılır?
- Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi
- Kişinin tehlikeli durumundan veya zor şartlarından yararlanılması
- Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması
- Kamu kurumlarının, dernek veya vakıfların araç olarak kullanılması
- Kamu kurumlarının zararına işlenmesi
- Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması (sahte siteler, internetten sahte ürün satışı)
- Basın ve yayın araçlarından yararlanılması
- Tacir veya şirket yöneticisi tarafından ticari faaliyet sırasında işlenmesi
- Serbest meslek sahibinin mesleğine duyulan güveni kötüye kullanması
- Verilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak amacıyla işlenmesi
- Sigorta bedelini almak amacıyla işlenmesi
- Kendini kamu görevlisi veya banka, sigorta, kredi kurumu çalışanı olarak tanıtma (örneğin telefonda kendini polis veya savcı olarak tanıtmak)
Cezası ne kadar?
| Suçun niteliği | Hapis cezası | Adli para cezası |
|---|---|---|
| Genel nitelikli hâller (TCK 158) | 3 – 10 yıl | 5.000 güne kadar |
| Kamu zararı, bilişim sistemleri, banka/kredi kurumları vb. | Alt sınır 4 yıldan az olamaz | Elde edilen haksız menfaatin iki katından az olamaz |
“Sadece IBAN’ımı kullandırdım” diyenler için indirim
Komisyon karşılığında veya bir tanıdığa yardım amacıyla banka hesabı, kredi kartı ya da kripto hesabı kullandıran pek çok kişi, nitelikli dolandırıcılığa iştirak ettiğinin farkında değildir.
Yeni düzenlemeye göre, TCK 157 veya 158’deki suça iştirak eden kişinin eylemi yalnızca banka hesabı, kredi kartı veya kripto varlık hesabına erişim bilgisi vermekle sınırlıysa, ceza yarı oranında indirilir.
Zararın giderilmesi (etkin pişmanlık)
| Zarar ne zaman giderildi? | Ek indirim |
|---|---|
| Soruşturma aşamasında (dava açılmadan) | Üçte iki |
| Kovuşturma aşamasında | Yarı oranında |
Kesinleşmiş dosyalar
- Lehe düzenlemeler kesinleşmiş dosyalara da uygulanabilir.
- Kanunun yürürlüğünden önce hüküm verilen kişiler de indirimden yararlanabilir.
- İstinaf veya Yargıtay’daki dosyalar bozularak ilk derece mahkemesine gönderilir.
- Mahkeme ihtarından itibaren 6 ay içinde zarar tamamen giderilirse TCK 168’den yararlanılabilir.
Zarar tamamen giderilinceye kadar infazın durdurulmasına karar verilemez.
Sık sorulan sorular
Nitelikli dolandırıcılığın cezası nedir?
TCK 158’e göre 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Bilişim sistemleri veya banka/kredi kurumları araç olarak kullanılmışsa hapis cezasının alt sınırı 4 yıldan az olamaz.
Yalnızca banka hesabını kullandıran kişiye indirim var mı?
Evet. İştirak eden kişinin eylemi sadece banka hesabı, kredi kartı veya kripto varlık hesabına erişim bilgisi vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir.
Mersin Barosu · 2013’ten bu yana Koçer Hukuk Bürosu. Öncelikli çalışma alanı ağır ceza hukuku.
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
